فضای مجازی، جولانگاه تبادل انديشه و تبليغ دينی
گروه وبلاگ: جهان مجازی، با ويژگیهای همچون بیمكانی، فرازمانی و قابل دسترس بودن همزمان، امكان انعكاس بسياری از عناصر موجود در دنيای واقعی را در خود دارد. دين نيز در اين فضا توانسته با استفاده از قابليتهای موجود به عرصه تبادل انديشهها قدم بگذارد و مهمتر از آن به تبليغی وسيع دست بزند.
جهان مجازی، به لحاظ نظری جهانی كاملاً صنعتی است؛ به گونهای كه اعضای اين جهان به طور كامل از جهان طبيعی جدا میشوند؛ به تعبير «پستمن» فضای مجازی، محلی است كه خودآگاهی آدمی در چنين محلی قرار میگيرد؛ مثلاً به هنگام استفاده از اينترنت، فرد با فرد ديگر تعامل و تأثيرگذاری متقابل دارد.
در چنين شرايطی، آدم بر اين باور است كه میتواند هر آن كس كه میخواهد باشد و اين فضا چيزی متفاوت از رويارويی طبيعی و چهره به چهره فردی است.
| مخاطب جهانی |
|
اينترنت برای متوليان و مبلغان دينی امتيازات و قابليتهای فراوانی
داشتهاست.يافتن مخاطبان جهانی و فرامذهبی شايد از مهمترين امتيازات برای
مبلغان يك مذهب است. |
از سويی ديگر در آينده دو جهان همزمان خواهيم داشت؛ جهان مجازی كه با خصيصههايی مثل بیمكانی، فرازمان بودن، صنعتی بودن محض، عدم محدوديت به قوانين مدنی، متكی بر دولت ملتها، قابل دسترس بودن همزمان، روی فضا بودن و برخورداری از فضاهای فرهنگی، اعتقادی، اقتصادی و سياسی جديد در يك سو قرار میگيرد و جهان واقعی كه با خصيصه جغرافيا داشتن، از نظام سياسی مبتنی بر دولت ملت برخوردار بودن، طبيعی - صنعتی بودن، محسوس و معطوف به احساس قديمیتر بودن از جهان دوم، از جهان اول متمايز میگردد.(عاملی، 1382)
با مقدمهای كه در بالا طرح شد میتوان به موضوع تعامل فضای مجازی با دين پرداخت. در حوزه دين، استفاده از اينترنت و ورود فرد به فضای مجازی زمان مصرفی برای فعاليتهای طبيعی از جمله شركت در گروهها مذهبی بصورت سنتی و خدمات مذهبی را كاهش میدهد.
از آنجا كه پديده اينترنت به عنوان يك پديده فنی، مقتضی نوع جديدی از اجتماعی شدن از جمله در حوزه دينی است، اين سؤال پيش می آيد كه اجتماعی شدن در حوزه دين، در محيط مجازی از چه ويژگی هايی برخوردار است؟ يعنی امتيازات، موانع و چالشهای تبليغ دين در فضای مجازی چيست ؟ و در نهايت اينكه، ويژيگیهای تبليغ دينی در اين فضا كدامند؟
| صدای اقليت |
|
در جامعه اطلاعاتی و عصر ديجيتال، فرقهها و مذاهب اقليت نيز، میتوانند
صدای خود را به گوش جهانيان برسانند، زيرا اينترنت و ارتباطات دوسويه،
عقلانيت موجود در اين فضا را افزايش دادهاست. |
در پاسخ بايد گفت، اينترنت برای متوليان و مبلغان دينی امتيازات و قابليتهای فراوانی داشتهاست.يافتن مخاطبان جهانی و فرامذهبی شايد از مهمترين امتيازات برای مبلغان يك مذهب است.
در جامعه اطلاعاتی و عصر ديجيتال، فرقهها و مذاهب اقليت نيز، میتوانند صدای خود را به گوش جهانيان برسانند، زيرا اينترنت و ارتباطات دوسويه، عقلانيت موجود در اين فضا را افزايش دادهاست.
يكی از مسايل تبليغ دين به طور سنتی، ناهمگون بودن مخاطبان، به لحاظ جنس، ميزان تحصيلات، خاستگاه اجتماعی و ساير متغيرهای مؤثر در فهم مخاطب است. در فضای مجازی پير و جوان، تحصيل كرده و بیسواد از يك پيام به همسان استفاده میكنند. اين مسئله در فضای مجازی تعاملی، يعنی اينترنت نسبت به فضای واقعی به سهولت انجام می گيرد.
از امتيازات مهم تبليغ دين در اينترنت، اطلاع سريع از بازخورد پيام و استفاده از آن برای بهبود پيام رسانی است. علاوه بر آن در فضای مجازی، افراد فارغ از فشار هنجاری در جامعه، نظرات خود را بيان میكنند. در حاليكه در فضای واقعی يك نوع خودسانسوری وجود دارد.
| فشار هنجاری |
| در فضای مجازی، افراد فارغ از فشار هنجاری در جامعه، نظرات خود را بيان میكنند. در حاليكه در فضای واقعی يك نوع خودسانسوری وجود دارد |
در اين فضا، افراد ديدگاه واقعی خويش را بيان مینمايند و همين عامل، سبب میشود، ضمن دستيابی به بازخورد واقعی، جريان تبليغ دينی به سهولت انجام شود.
بهره گيری از هنر نيز در سهولت انتقال معانی عميق و ظرافتهای بيانی به پيام فرست كمك میكند. همه سايتهای دينی سعی میكنند از هنر برای تسهيل انتقال پيام به مخاطبان خود بیبهره نباشند.
در پايان میتوان گفت كه فضای مجازی حتی بيشتر از آنچه كه در فضای سنتی و دنيای واقعی وجود دارد میتواند قلمرويی برای تبليغ و ترويج دين باشد.
منابع
دو جهانی شدنها و جامعه جهانی اضطراب ، مهر ماه ۱۳۸۲،
نامه علوم اجتماعی، شماره ی ۲۱، دانشگاه تهران